To top
Poprawiłam już:
zasady pisowni - ikona z tekstem

Wyjaśnienie zasad pisowni, którymi kieruje się Zecerka

Pi­sząc tekst na kom­pu­te­rze je­ste­śmy ogra­ni­cze­ni do zna­ków wi­docz­nych na kla­wia­tu­rze. Po­win­ni­śmy jed­nak pa­mię­tać, że ję­zyk pol­ski wy­róż­nia się nie tyl­ko li­te­ra­mi dia­kry­ty­zo­wa­ny­mi (li­te­ra­mi al­fa­be­tu rzym­skie­go z umiesz­czo­ny­mi zna­ka­mi dia­kry­tycz­ny­mi) – do­stęp­ny­mi naj­czę­ściej po uży­ciu kom­bi­na­cji kla­wi­sza ALT oraz jed­nej z dzie­wię­ciu li­ter, ale rów­nież wła­sny­mi zna­ka­mi ty­po­gra­ficz­ny­mi oraz – co zo­sta­ło już pra­wie za­po­mnia­ne w tek­stach pu­bli­ko­wa­nych w sie­ci – za­sa­da­mi ty­po­gra­ficz­ny­mi (od­po­wied­nim skła­dem tek­stu).

Końce wierszy

Na­jwa­żnie­jszą i ele­me­nta­rną za­sa­dą w pol­skim skła­dzie tek­stów jest ta mó­wią­ca o za­ka­zie po­zo­sta­wia­nia mo­no­zna­ków (po­to­cznie na­zy­wa­nych sie­ro­ta­mi) na ko­ńcach wie­rszy. Co cie­ka­we, za­sa­dę tę sto­su­je się ty­lko w dwóch ję­zy­kach na ca­łym świe­cie. Obok ję­zy­ka po­lskie­go – w ję­zy­ki cze­skim. Ta­ki­mi mo­no­zna­ka­mi są je­dno­li­te­ro­we spó­jni­ki i przy­i­mki.

W złym to­nie jest ró­wnież roz­dzie­le­nie wa­rto­­ści li­czbo­wych od je­dno­stki, tak, że li­czba po­zo­sta­je na ko­ńcu wie­rsza a je­dno­stka zna­jdu­je się na po­czą­tku no­wej li­nii.

Po­do­bnie spra­wa wy­glą­da z in­i­cja­łem imie­nia przed na­zwi­skiem, wy­ra­za­mi wy­stę­pu­ją­cy­mi przed skró­ta­mi itp., itd., albo ty­tu­ła­mi (za­wo­do­wy­mi, na­u­ko­wy­mi oraz wo­jsko­wy­mi) przed imie­niem czy na­zwi­skiem.

Po­wy­ższe przy­kła­dy za­w­sze po­wi­nny być sca­lo­ne nie­ła­mli­wą spa­cją i w ra­zie wy­stą­pie­nia w te­k­ście – prze­nie­sio­ne do no­wej li­nii.

Spacje przy znakach interpunkcyjnych

Ist­nie­je wie­le wspól­nych za­sad w róż­nych ję­zy­kach do­ty­czą­cych pi­sow­ni, o któ­rych czę­sto za­po­mi­na­my pu­bli­ku­jąc tre­ści (nie tyl­ko w sie­ci). Pod­sta­wo­wą za­sa­dą jest spo­sób za­pi­sy­wa­nia naj­częst­szych zna­ków in­ter­punk­cyj­nych prze­stan­ko­wych – ta­kich jak prze­ci­nek, krop­ka, dwu­kro­pek, wy­krzyk­nik i py­taj­nik. Zna­ki te za­pi­su­je­my bez od­stę­pu od wy­ra­zu po­prze­dza­ją­ce­go znak, a po wy­stą­pie­niu zna­ku po­win­ni­śmy wsta­wić od­stęp (spa­cję).

Nadmierne znaki interpunkcyjne

Zda­ża się ró­wnież wpi­sy­wa­nie zbyt du­żej ilo­­ści zna­ków in­te­rpun­kcy­jnych. W ję­zy­ku po­lskim nie po­wi­nno prze­kra­czać się je­dnej spa­cji obok sie­bie oraz ma­ksy­ma­lnie trzech zna­ków in­te­rpun­kcy­jnych, np. kro­pek, wy­krzy­kni­ków lub py­ta­jni­ków (zna­ków za­py­ta­nia). Błę­dem jest za­pi­sa­nie wie­lo­kro­pka ja­ko trzech kro­pek wy­ste­pu­ją­cych obok sie­bie (...). Po­pra­wnym zna­kiem w tym przy­pa­dku jest wie­lo­kro­pek (…) – je­den znak in­te­rpun­kcy­jny za­wie­ra­ją­cy w so­bie trzy kro­pki.

Spacje w oznaczeniach miar

Na­der po­pu­lar­nym i na­gmin­nie wy­stę­pu­ją­cym błę­dem jest łącz­ny za­pis war­to­ści licz­bo­wej oraz jed­nost­ki mia­ry. Nie li­cząc war­to­ści pro­cen­to­wej, wszyst­kie jed­nost­ki po­win­ny być od­dzie­lo­ne od licz­by spa­cją (w tek­stach elek­tro­nicz­nych po­win­na być to nie­łam­li­wa spa­cja).

Zaimki osobowe i dzierżawcze

Od­cho­dzą­cym w za­po­mnie­nie sta­je się zwy­czaj pi­sa­nia wiel­ką li­te­rą za­im­ków oso­bo­wych i dzier­żaw­czych w dru­giej oso­bie licz­by po­je­dyn­czej i mno­giej. Pow­sta­ło wie­le szkół in­ter­pre­ta­cji i wy­kład­ni­ków tej za­sa­dy, jed­nak uwa­ża­my, że for­ma grzecz­no­ścio­wa, na­wet je­śli nie jest uży­ta w pry­wat­nej ko­re­spon­den­cji – po­win­na być sto­so­wa­na na każ­dym kro­ku. Do­brych ma­nier ni­gdy nie jest zbyt wie­le.

Popularne skróty

Kto ni­gdy nie miał wąt­pli­wo­ści czy da­ny skrót na­pi­sać z krop­ką czy bez – niech pierw­szy rzu­ci ka­mie­niem i za­mknie tę stro­nę.


Wie­le zna­ków in­ter­punk­cyj­nych i ty­po­gra­ficz­nych jest wspól­nych dla więk­szo­ści ję­zyków świa­ta. Jest to np. prze­ci­nek, krop­ka, czy dwu­kro­pek. Ale co to za ta­jem­ni­cze zna­ki, któ­re się wy­róż­niają w pol­skiej ty­po­gra­fii? Otó­ż… to apo­strof za­okrą­glo­ny, pau­za, półpau­za i cu­dzy­sło­wy dru­kar­skie! Pew­nie każ­dy z Was gdzieś o tym sły­szał, a mo­że na­wet i czy­tał, ale z okre­śle­niem co to ta­kie­go i czym to się je – mo­że mieć pro­blem co dru­gi.

Apostrof zaokrąglony i zastępczy

Jak już wcze­śniej wspo­mnie­li­śmy, w ję­zy­ku pol­skim gdy chce­my użyć zna­ku apo­stro­fu – po­win­ni­śmy użyć apo­stro­fu za­okrą­glo­ne­go. Apo­strofu za­stęp­cze­go uży­wa­my je­dy­nie przy ozna­cza­niu mi­nut geo­gra­ficz­nych.
Po­ni­żej mo­żesz zo­ba­czyć jak wy­glą­da apo­strof za­okrą­glo­ny i czym się róż­ni od po­wszech­nie błęd­nie sto­so­wa­ne­go apo­stro­fu za­stęp­cze­go:

’ apostrof zaokrąglony (poprawny)

' apostrof zastępczy (niepoprawny)

Pauza, półpauza i dywiz

Pauza i półpauza to dwa znaki typograficzne w postaci kreski w okolicy linii środkowej pisma. Stosujemy je jako oznaczenie myślnika lub separatora liczbowego.

Niestety, te piękne znaki zostają najczęściej niepoprawnie zastępowane przez dywiz (łącznik), choć sam dywiz służy do zupełnie innych celów. Poniżej możesz zapoznać się ze szczegółową specyfiką każdego z nich:

— pauza (tego znaku najczęściej używamy w tekstach dialogowych, od jakiegoś czasu jest on powoli wypierany przez półpauzę),

– półpauza (ten znak stosujemy przy oznaczaniu zakresów „od – do”, w funkcji myślnika przy wtrąceniach, oraz przy wyróżnieniu tekstów dialogowych),

- dywiz (to właśnie ten znak znajduje się na klawiaturze komputerowej po prawej stronie od cyfry zero „0” – stosujemy go najczęściej do dzielenia wyrazów, oraz jako łącznika dwóch wyrazów, np. biało-czerwoni).

Cudzysłów prosty i drukarski

Cu­dzy­słów to pa­ra zna­ków in­ter­punk­cyj­nych two­rzo­na przez cu­dzy­słów otwie­ra­ją­cy i za­my­ka­ją­cy. Zna­ki te słu­żą mię­dzy in­ny­mi do wy­od­ręb­nia­nia cy­ta­tów, pseu­do­ni­mów lub do ozna­cza­nia iro­nii.

Naj­czę­ściej wy­stę­pu­ją­cym błę­dem na pol­skich stro­nach www jest wła­śnie nie­po­praw­ne uży­cie zna­ku cu­dzy­sło­wu. W ję­zy­ku pol­skim sto­su­je­my tzw. cu­dzy­sło­wy dru­kar­skie, czy­li lek­ko za­krzy­wio­ne, do te­go na róż­nej wy­so­ko­ści – w za­leż­no­ści czy znaj­du­ją się na po­cząt­ku (cu­dzy­słów otwie­ra­ją­cy znaj­du­je się dol­nym in­dek­sie), czy też na koń­cu cy­ta­tu (cu­dzy­słów za­my­ka­ją­cy znaj­du­je się w gór­nym in­dek­sie). Błęd­ne jest więc uży­cie zna­ku cu­dzy­sło­wu proste­go (jest to znak do ozna­cza­nia ca­li!) na po­cząt­ku i koń­cu cy­ta­tu. Po­ni­żej przy­kła­dy z po­praw­nym i nie­po­praw­nym uży­ciem zna­ku cu­dzy­sło­wu:

„cudzysłów drukarski” (poprawny)

"cudzysłów prosty" (niepoprawny)